Category: происшествия

Ва гIалгIай! Фу хиннад вайна?!

Ва ГIАЛГIАЙ!

Фу хиннад вайна?!

Мичад къонахий къонахчал? Мича дахад эхь? Мичай яхь? Мичад эздел?

ХIанна дIадаьннад вай юхь тIара эхь?

ХIана деннад вай денал селла кIезига?

ХIана хиннаб къонахех маIеш? Мича дахад массаболча лоалахоша лоархIаш, оагIув озаш хинна гIалгIай къонахий денал?

Фу бахьан да тахан вай селла эсалла даьнна дIаовттара?

Фуд из: пайда? рузкъа? кхерам?...



ГIалгIай метта а, Iарбий метта а да цун маIан дола дешаш.

ГIалгIайдар - цIенача, сийдолча гIалгIашта дут аз, Iарбий дар - Iарбашта а, цIенача бусулбанашта а дут. ХIета, ер, эрсий меттацара дар, укх мегача гIалгIай а, Iарбий-бусулбаний а хьам баларгаех хьокхадаь белгалду аз.

"Лицемерие" яхар - лаьтта мелла дахача адамо дегаза, во, ийрча лоархIача сага оамалех цаI я. Лицемераш Дала эггара вогIа, йрчагIа, кхерамегIа лаьрхIа нах ба, Дала шийх баьхаб аьнна белгалбаь ба. Юхь-духьал - цхьа къамаьл, юхь-тIехьашка - кхы тайпа къамаьл дола нах ба уж. Ший юхь тIа иман, дег чу ислам долаш вола саг Дала лораволва царех! Дала ше йойла массарашта а ший нийсса кхел!

Дал барт ца1 бол вай г1алг1ай, Дал кераст Балех лор долд вай г1алг1ай , бусалб мел вола саг!

Темаркъеи гIалгIай мотти

Таханара г1алг1ай мотт 1омабе веннар ший даьна духьала г1оргва. Тамаш е мегаргйолаш болх ба тахан цунна т1акхаьчар. Со-м къаьна ва, айса 1омабергбар 1омабаь ваьннав. Кагийча нахах къахет х1анзара дошлоргаш деша а 1омаде а дезача. Х1ана нийсденнад-те из иштта? Хаттар к1оарга д1адолхаш овлаш долаш да.
Эггара доккхаг1а дола во да, из лертт1а ховш бола нах к1езига хиннилга. Массахана а хиннаб уж к1езига. Юххьанца, алфавит кхеллача хана, из ховш Зоврбики Темботи мара хиннабац. Вокхарна цар д1а1омабаьб, из 1омабилехь  дукха хий 1о а дахад, х1ана аьлча грамматика хиннаяц, школашка из д1ахьеха лертт1а говзанчаш хиннабац. Ха д1а мел йода эргабувлаш хьабенаб г1алг1ай мотт, мел эша хьалаш, г1ирсаш хьахиннад, бакъда из д1ахьехаш бола нах, цунца болх беш бола нах, ц1аккха шоай метте боацаш, шоашта цадовзаш, цаховш дола х1ама леладеш е леладе г1ерташ, хиннаб. Сона дага а доаг1аш, со къона волаш, университета г1алг1ай кафедранна кулгалдеш хилар английски мотт 1амабаь йола кхалсаг. Остопируллах1! Цу хана мара хайнадац сона ингалсий мотт вай метта селла гарга болга. Гарга бац, ях оаш. Беце, мишта нийсденна х1ама да в1алла г1алг1ай мотт 1омабанза йола саг цу метта кулгалде оттар. Тамаш е х1ама-м диса а мича дисад укх дунен т1а. Цудухьа школе из хьехаш бола нах а хулар, ахча хьаийцача, цу г1улакхаца кхы дукха бала боацаш. Т1аккха д1ахо д1аболхараш а цу метта астаг1лелхаш хулар. Сона дагадоаг1а, со деша ваьг1ача классе ткъаь пхиъ х1ана вац аьнна саг вар, царех г1алг1ай меттаца чам хиннараш хургвацар, даггара вале а, пхи саг. Вожаш хьакимий бераш дар, царна из мотт хьашт долаш бацар. Цхьан х1аман дукха уйла яьй аз: хьаким хилча безаций наьна мотт. Т1аккха кхы а ч1оаг1аг1а ма безий из. Х1ана 1омабиц? 1омабиц цунца бала боацандаь. Шоаш  космополиташ боландаь. А, космосе ух яхилга дац из. Дукха ха йоацаш эрсий дошлорга т1ара дийшад аз из дош. Из фу яхилга да шуга дикаг1а д1аала г1ерт со. Нагахьа санна ший къаман х1ама т1ехьашка а тетташ, кхыча къаман х1ама дездеш хуле; нагахьа санна ший х1ама 1о а те1адеш, наьхадар лоарх1аш хуле; цу тайпарча нахах космополиташ оал.
Collapse )Х1анз оашош а кхетадаь хургда оаш, вай деча г1алаташа мел ч1оаг1а тувлаве тарлу моллаг1а саг. Ер йоазув дийшача, ший г1улакх доацар дукха леладу цу воккхача сага ма алалаш. Вай мотт ц1енаг1а, хозаг1а хилча дика хеташ; да шоана аз дувцар. Х1а, шун 1адика хийла х1аьта, маьрша 1алда шо. Гургда вай.
gazeta-serdalo.ru
 

(no subject)

МоцагIа, гIалгIаша шаьрра шоайла гIалгIай мотт бувцача хана, боккхача наха оалаш цхьа хоза дешаш дар:
«Наьна мотт – дунен кор».

«Наьна мотт – Даьла совгIат».

«ГIалгIай мотт – меттай мотт» – яхаш.

Тахан цу цу дешай лир дайнад, хIана аьлча, гIалгIай мотт бувцаш бола гIалгIай «ЦIеча книжка тIа» дIаязбала торо йолаш ба.

Вай социологаша а, Iилманхоша а йоах: мотт бицлуш латтара бехк гIалгIай къаман бац, къаман тIаэттача хьала бехк ба. Цар оалача беса эрсий меттала оал аз: «…родной язык не востребован государственной жизнью, а посему обречён».

Мишта говза йоах. Бакъдолчоа тара да. Ше долчча беса маIан дича фу яхилга да из? Из иштта да: е човхавий, низагIа Iомабайта сога сай наьна-мотт, е ахча телаш, бер мо, Iехавеш Iомабайта. Сай цунцарча безама Iомабергбац аз. Давала, гIалгIа хьо ваьча! ГIалгIай меттел цхьаккха документаци дац, паспорта тIа язду ши-кхо дош мара.

ГIалгIай меттел школе цхьаккха предмет хьехац, алхха гIалгIай метта урокаш мара. ГIалгIай меттал рекламаш яц, трафареташ дац. Тахан вай миска «Сердало»-газет а, 1923 шера денз ГIалгIай мотт бувцаш хьадена, ший боларах дехар… ший бахьан да цуна. Вай бехка наьна-меттах дехар «Сердало». Вай яздац из. ХIара цIагIа алац из. Газет арахеца ахча деза. Цо ше доакх шийна эша ахча. Из Эрсий меттал даьлча мара вIаштIехьадалац. Вай, гIалгIай, да из цу хьала тIа оттадаьр. Бакъле вай!

Укх ГIалгIай Республике 250000 совгIа гIалгIа вах. Юкъера лаьрхIача, цхьан дезале 5 саг ва. 50000 дезал хул уж. ХIара пхелагIча дезала «Сердало» яздича, цун тираж 10000 хургьяр. ТIаккха йиш яр цун гIалгIай мотт лебе. ХIанз берий журнал «СелаIад» – «Радуга» аьнна Эрсий меттал а даьккха, Эрсий метта тIа даьккха, дIадоладелча, аттача доал вай! ТIаккха дика тоха а денна юртара имамаш вайна «тоабе» моге (гIалгIай мотт бувц цар пIаьраска дийнахьа маьждиге хьехам беш) «тоадалар» вай гIулакх! ГIалгIай меттал из хьехам беча имамашка ала тарлу: цкъа-дале, пачхьалкхен юкъара мотт бувца, востребованный бар, шоллагI-дале, ер гIалгIай мотт кхувш боагIачар дика кхета а бац. Мишта говза ала йиш я дог эсалча саго!

Collapse )